Πτώχευση Μικρής Κλίμακας
Η «δεύτερη ευκαιρία» για υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα και μικρές επιχειρήσεις
Τι είναι η πτώχευση μικρής κλίμακας
Η πτώχευση μικρής κλίμακας (ή «απλοποιημένη πτώχευση») εισήχθη με τον Ν. 4738/2020 και αποτελεί μια ταχεία και απλουστευμένη διαδικασία πτώχευσης για φυσικά πρόσωπα και μικρές επιχειρήσεις. Αποτελεί ένα εντελώς νέο θεσμό στο ελληνικό δίκαιο, εμπνευσμένο από ευρωπαϊκά πρότυπα «δεύτερης ευκαιρίας».
Σκοπός της είναι η ταχεία εκκαθάριση της περιουσίας του οφειλέτη και η πλήρης απαλλαγή από τα χρέη μέσα σε 1-3 χρόνια, παρέχοντας πραγματική «δεύτερη ευκαιρία» για ένα νέο οικονομικό ξεκίνημα. Σε αντίθεση με τις παλαιότερες πτωχευτικές διαδικασίες, δεν στιγματίζει τον οφειλέτη.
Αφορά οφειλέτες που δεν πληρούν τα κριτήρια «μεγάλης» πτώχευσης — δηλαδή με περιουσία, εισοδήματα και αριθμό εργαζομένων κάτω από συγκεκριμένα κατώτατα όρια. Στην πράξη, αφορά την πλειοψηφία των υπερχρεωμένων Ελλήνων πολιτών και μικρών επιχειρήσεων.
Ο θεσμός αναγνωρίζει ότι η υπερχρέωση δεν αποτελεί πάντα αποτέλεσμα κακής διαχείρισης αλλά μπορεί να οφείλεται σε απρόβλεπτες συνθήκες: οικονομική κρίση, απώλεια εργασίας, σοβαρή ασθένεια. Η «δεύτερη ευκαιρία» αποτελεί θεμελιώδη αρχή του σύγχρονου ευρωπαϊκού δικαίου.
- Πλήρης απαλλαγή χρεών μετά από 1-3 χρόνια
- Απλοποιημένη διαδικασία χωρίς σύνδικο σε πολλές περιπτώσεις
- Δυνατότητα διατήρησης βασικών περιουσιακών στοιχείων
- Προστασία κύριας κατοικίας για ευάλωτους οφειλέτες
- Εφαρμόζεται σε φυσικά πρόσωπα και μικρές επιχειρήσεις
- Δυνατότητα νέου επιχειρηματικού ξεκινήματος μετά την απαλλαγή
Ποιος μπορεί να υπαχθεί στην πτώχευση μικρής κλίμακας
Η πτώχευση μικρής κλίμακας αφορά οφειλέτες που πληρούν τουλάχιστον δύο από τα τρία κριτήρια: (1) ενεργητικό (περιουσία) κάτω από 350.000 €, (2) καθαρό ετήσιο εισόδημα κάτω από 700.000 €, (3) λιγότερους από 10 εργαζόμενους (για επιχειρήσεις). Αυτά τα κριτήρια καλύπτουν τη συντριπτική πλειοψηφία των φυσικών προσώπων.
Αφορά τόσο φυσικά πρόσωπα (μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες, συνταξιούχους, ανέργους) όσο και νομικά πρόσωπα μικρού μεγέθους (ατομικές επιχειρήσεις, ΟΕ, ΕΕ, ΕΠΕ, ΙΚΕ). Ακόμη και εμπορικά πρόσωπα (πρώην ατομικές επιχειρήσεις) μπορούν να υπαχθούν.
Βασική προϋπόθεση είναι η προηγούμενη αποτυχία ή η αδυναμία εξωδικαστικού μηχανισμού: ο οφειλέτης πρέπει να έχει υποβάλει αίτηση εξωδικαστικού μηχανισμού και είτε να απέτυχε η ρύθμιση, είτε να έχουν παρέλθει 2 μήνες χωρίς πρόταση. Αυτό σημαίνει ότι η πτώχευση αποτελεί το τελευταίο βήμα μετά την εξάντληση εναλλακτικών.
Δεν μπορούν να υπαχθούν: πρόσωπα που δεν βρίσκονται σε κατάσταση παύσης πληρωμών, πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί για οικονομικά εγκλήματα, και οφειλέτες που έχουν ήδη πτωχεύσει εντός τελευταίας τριετίας.
Η πτώχευση μικρής κλίμακας δεν σημαίνει στιγματισμό — αποτελεί θεσμοθετημένη «δεύτερη ευκαιρία» για νέο οικονομικό ξεκίνημα.
Δωρεάν Αξιολόγηση Υπόθεσης
Μιλήστε με εξειδικευμένο δικηγόρο για την υπόθεσή σας.
Πώς λειτουργεί η διαδικασία
Η αίτηση πτώχευσης μικρής κλίμακας κατατίθεται ηλεκτρονικά μέσω του Ηλεκτρονικού Μητρώου Φερεγγυότητας. Το δικαστήριο (Πρωτοδικείο) εξετάζει την αίτηση εντός 30 ημερών. Η αίτηση πρέπει να συνοδεύεται από πλήρη κατάσταση περιουσίας, χρεών, εισοδημάτων και εξόδων.
Αν κηρυχθεί η πτώχευση, ορίζεται εισηγητής δικαστής. Σε πολλές περιπτώσεις δεν ορίζεται σύνδικος — η εκκαθάριση γίνεται μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών, απλοποιώντας σημαντικά τη διαδικασία και μειώνοντας το κόστος.
Ο οφειλέτης απαλλάσσεται πλήρως από τα χρέη: (α) αμέσως αν δεν έχει καμία ρευστοποιήσιμη περιουσία, (β) μετά από 3 χρόνια αν εκχωρεί μέρος του εισοδήματός του (πάνω από τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης), (γ) μετά από 1 χρόνο σε ειδικές περιπτώσεις ευάλωτων οφειλετών. Η απαλλαγή είναι πλήρης και καλύπτει όλα τα χρέη, χωρίς εξαιρέσεις.
Κατά τη διάρκεια της πτώχευσης, ο οφειλέτης δεν μπορεί να διαθέσει περιουσιακά στοιχεία, αλλά μπορεί να εργάζεται κανονικά. Τα εισοδήματά του πέραν των εύλογων δαπανών διαβίωσης εκχωρούνται υπέρ των πιστωτών.
Πριν την πτώχευση, εξετάστε τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών.
Τι γίνεται με την κύρια κατοικία
Σε περίπτωση πτώχευσης, η κύρια κατοικία εντάσσεται κατ' αρχήν στην πτωχευτική περιουσία και μπορεί να ρευστοποιηθεί για αποπληρωμή πιστωτών. Ωστόσο, για τους ευάλωτους οφειλέτες (με βεβαίωση ευαλωτότητας) προβλέπεται ειδική και σημαντική προστασία.
Ο ευάλωτος οφειλέτης μπορεί να ζητήσει τη μεταβίβαση της κατοικίας σε ειδικό φορέα (Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων — ΤΑΠΑ) και να παραμείνει μισθωτής στο ίδιο ακίνητο για 12 χρόνια, καταβάλλοντας εύλογο ενοίκιο. Μετά τα 12 χρόνια, δικαιούται να επαναγοράσει το ακίνητο.
Η νομική αξιολόγηση πριν την κατάθεση αίτησης πτώχευσης είναι κρίσιμη για τη σωστή στρατηγική προστασίας κατοικίας. Ο δικηγόρος εξετάζει αν ο οφειλέτης πληροί τα κριτήρια ευαλωτότητας, αν η αξία της κατοικίας δικαιολογεί αίτημα προστασίας, και αν υπάρχουν εναλλακτικές (π.χ. εξωδικαστικός μηχανισμός).
Σε κάθε περίπτωση, τα βασικά κινητά πράγματα (ρούχα, έπιπλα, εργαλεία εργασίας, αναγκαία για αξιοπρεπή διαβίωση) εξαιρούνται από την πτωχευτική περιουσία και δεν ρευστοποιούνται.
Συχνές Ερωτήσεις
Χρειάζεστε Νομική Βοήθεια;
Επικοινωνήστε μαζί μας για μια αρχική αξιολόγηση της υπόθεσής σας.